Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:56:37.811894+00:00

Ени Бааланты: 1 Иоанын

Ени Бааланты: 1 Иоанын

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. 1 Иоанын

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

1 Иоанын

1 Иоанын

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

1

ИОАНЫН ИЛК КИЙАДЫ

Иисус Христос – йашамак верӓн Сӧз

1^1Не варды баштан, не биз ишиттик, не кенди гӧзлеримизлӓн гӧрдӱк, не сииреттик хем не кенди еллеримизлӓн йокладык – йашамак верӓн Сӧзӱ сизӓ хаберлеериз+.

2Зерӓ Йашамак бизӓ ачылды, да биз Ону гӧрдӱк, Онун ичин шаатлык едериз. Сизӓ хаберлеериз дивеч Йашамайы, ани Бобадайды, да бизӓ гӧстерилди+.

3Не биз гӧрдӱк хем не ишиттик, ону сизӓ хаберлеериз, ки бизимнӓн сизин дӓ пайдашлыыныз олсун, ниӂӓ бизим вар пайдашлыымыз Бобайлан хем Онун Оолуннан, Иисус Христозлан+.

4Сизӓ буннары йазэрыз, ки бизим севинмемиз долулуктан олсун+.

Айдынныкта олун

5Хабер, ани Ондан ишиттик да сизӓ хаберлеериз, будур: Аллах – айдыннык, Онда йок караннык+.

6Еер биз дейӓрсейдик, ани вар пайдашлыымыз Онуннан, ама каранныкта йашарсайдык, биз йалан сӧлеериз да аслылаа гӧрӓ йашамээрыз+.

7Еер айдынныкта йашарсайдык, ниӂӓ О Кендиси айдынныкта, озаман бири-биримизлӓн пайдашлыымыз вар, да Онун Оолунун, Иисус Христозун, каны паклээр бизи хербир гӱнахтан+.

8Еер дейӓрсейдик: йок гӱнахымыз, озаман кенди-кендимизи алдадэрыз, да биздӓ йок аслылык+.

9Еер гӱнахларымызы шаатлык едӓрсейдик, О, инанч хем доору, гӱнахларымызы афедир хем бизи хербир кӧтӱлӱктӓн паклар.

10Еер дейӓрсейдик: йок гӱнахымыз, озаман Ону йаланӂы йапэрыз, да Онун сӧзӱ йок биздӓ+.

2

Ени сымарламак

2^1Ушаӂыкларым! Буннары йазэрым сизӓ, ки гӱнах йапмайасыныз. Ама еер биркимсей йаптысайды, бизим Бобада Араӂымыз вар – Доору Олан, Иисус Христос+.

2Одур аӂыйаннык курбаны бизим гӱнахларымыз ичин, диил саде бизим ичин, ама бӱтӱн дӱннейин гӱнахлары ичин+.

3Бундан аннээрыз, ани таныдык Ону, еер таманнарсайдык Онун сымарламакларыны+.

4Ким деер: «Бӓн Ону таныдым», ама сымарламакларыны таманнамээр, о бир йаланӂы, да онда йок аслылык+.

5Ама ким таманнээр Онун сӧзӱнӱ, хакына онда Аллахын севгиси долулуктан вар. Бундан таныйэрыз, ани биз Аллахтайыз+.

6Ким деер, ани о Аллахта булунэр, о лӓӓзым йашасын да ӧлӓ, ниӂӓ Иисус йашады.

7Севгили кардашлар! Йазэрым сизӓ диил бир ени сымарламак, ама ески сымарламайы, ани сиз баштан каблеттиниз. Ески сымарламак о сӧздӱр, ани /таа баштан/ ишиттиниз+.

8Ама йазэрым сизӓ хеп окадар бир ени сымарламак, ангысынын аслылыы гӧрӱлдӱ ниӂӓ Христозда, хеп ӧлӓ сиздӓ дӓ. Зерӓ караннык гечер, да хакына айдыннык шинди айдыннадэр+.

9Ким деер, ани айдынныкта булунэр, ама кенди кардашындан азетмеер, о таа каранныкта булунэр+.

10Ким кардашыны север, о айдынныкта калэр. Она йок бишей кӧстекленмӓк ичин+.

11Ама ким азетмеер кардашындан, о каранныкта булунэр, каранныкта гезер да билмеер, нерейи гидер, зерӓ караннык онун гӧзлерини кӧӧр едер.

12Йазэрым сизӓ, ушаӂыкларым, зерӓ сизин гӱнахларыныз афедилди Онун адынын хатыры ичин+.

13Йазэрым сизӓ, бобалар, зерӓ сиз таныдыныз Ону, Ким таа баштандыр. Йазэрым сизӓ, деликаннылар, зерӓ сиз кӧтӱ оланы енсединиз. Йазэрым сизӓ, ушаклар, зерӓ сиз Бобайы таныдыныз+.

14Сизӓ йаздым, бобалар, зерӓ сиз таныдыныз Ону, Ким таа баштандыр. Сизӓ йаздым, деликаннылар, зерӓ сиз каавийсиниз, Аллахын сӧзӱ сиздӓ калэр, хем кӧтӱ оланы енсединиз.

15Севмейин дӱннейи хем не вар бу дӱннедӓ. Ким север дӱннейи, онда йок Бобанын севгиси+.

16Зерӓ хепси, не вар бу дӱннедӓ: тенин хамеллери, гӧз майыллыы хем йашамак шишкиннии, диил Бобадан, ама бу дӱннедӓн.

17Дӱннӓ хамеллериннӓн гечер, ама ким Аллахын истедиини таманнээр, о дивеч йашар+.

Антихрист

18Ушакларым! Бу – битки вакыт. Ниӂӓ ишиттиниз, ани гелеӂек антихрист, тӓ шинди пейдаланды чок антихрист. Бундан аннээрыз, ани бу – битки вакыт+.

19Оннар чыктылар бизим арамыздан, ама диилдилӓр биздӓн. Олайдылар биздӓн, бизимнӓн дураӂэйдылар. Ама оннар чыктылар, ки белли олсун, ани оннар диил хепси биздӓн+.

20Сиз сӓ, йааланмышсыныз Айоз Оландан да /хепсини/ аннээрсыныз+.

21Бӓн сизӓ йаздым диил ани аслылыы билмеерсиниз, ама онуштан, ани билерсиниз хем аннээрсыныз, ани хич бир дӓ йалан аслылыктан гелмӓз.

22Ким йаланӂы, еер диилсӓ о, ким инкӓр едер, ани Иисус – Христос? Одур антихрист, ангысы инкӓр едер хем Бобайы, хем Оолу+.

23Херкез, ким атылэр Оолдан, онда йок Боба. /Ама ким ачык кабледер Оолу, онда вар Боба./+

24Онуштан, не баштан ишиттиниз, о сиздӓ калсын. Еер сиздӓ каларсайды, не баштан ишиттиниз, озаман сиз калаӂэныз хем Оолда, хем Бобада+.

25Будур адамак, ани О бизӓ адады – дивеч йашамак.

26Буннары йаздым сизӓ оннар ичин, ани бакэрлар сизи алдатмаа+.

27Ама йааланмак, ани сиз Ондан каблеттиниз, сиздӓ калэр. Онуштан сизин йок зорунуз, ки биркимсей ӱӱретсин сизи. Ама Онун йааламасы ӱӱредер сизи хепси ишлӓр ичин. О – аслылык хем диил йалан. Онуштан калын Онда, ниӂӓ О ӱӱретти сизи+.

Аллахын ушаклары

28Ӧлӓ ки, ушаӂыкларым, йашайын Онда, ки ачан О гӧрӱнеӂек, олсун кыйышмамыз, да утанмайалым Онун ӧнӱндӓ, ачан гелеӂек+.

29Еер сиз билирсейдиниз, ани О доору, озаман билиниз, ани хепси, ким йапэр доору, Ондан дуулмуш+.

3

3^1Бакын, нетӱрлӱ севги бизӓ Боба верди, ки бизӓ денсин Аллахын ушаклары. Да хакына ӧлейиз. Онуштан дӱннӓ бизи танымээр, зерӓ Ону да танымады+.

2Севгили кардашлар! Биз шинди Аллахын ушакларыйыз, ама не олаӂэз, бизӓ таа ачылмады. Салт окадар билериз, ани, ачан Христос ачылаӂэк, Она бензӓр олаӂэз, зерӓ гӧреӂез Ону, ниӂӓ О хакына вар+.

3Херкез, ким бу умуду Она койэр, кендини паклээр, ниӂӓ Христос пак+.

4Ким гӱнах йапэр, о закону басэр, зерӓ гӱнах – законсузлук.

5Да билерсиниз, ани Христос гелди, ки алсын бизим гӱнахларымызы. Онда Кендисиндӓ йок гӱнах+.

6Ким Онда калэр, о гӱнах йапмээр. Ким гӱнах йапэр, о таа гӧрмеди хем танымады Ону+.

7Ушаӂыкларым! Бакын, биркимсей алдатмасын сизи. Ким доорулук йапэр, о доору инсандыр, ниӂӓ Христос доору+.

8Ким гӱнах йапэр, о диаволдан, зерӓ диавол баштан гӱнах йапэр. Онуштан Аллахын Оолу гелди, ки бозсун диаволун ишлерини+.

9Ким Аллахтан дуулмуш, о гӱнах йапмээр, зерӓ Аллахын тоому онда калэр. О йок ниӂӓ гӱнах йапсын, зерӓ Аллахтан дуулмуш+.

10Тӓ несой белли олэр, ким Аллахын ушаклары хем ким диаволун ушаклары: херкез, ким доорулук йапмээр хем ким кенди кардашыны севмеер, о диил Аллахтан+.

Бири-биримизи севелим

11Будур хабер, ани баштан ишиттиниз: бири-биримизи севелим+.

12Олмайалым, ниӂӓ Каин, ангысы кӧтӱ оланданды да кенди кардашыны ӧлдӱрдӱ. Нечин ӧлдӱрдӱ? Зерӓ онун кенди ишлери кӧтӱйдӱ, ама онун кардашынын ишлери дооруйду+.

13Кардашларым, шашмайын, еер бу дӱннӓ сиздӓн азетмӓрсейди+.

14Биз билериз, ани ӧлӱмдӓн йашамайа гечтик, зерӓ севериз кардашларымызы. О, ким севмеер /кардашыны/, ӧлӱмдӓ калэр+.

15Херкез, ким азетмеер кардашындан, о бир ӧлдӱрӱӂӱ. Билерсиниз, ани бир дӓ ӧлдӱрӱӂӱнӱн кендиндӓ йок дивеч йашамасы+.

16Биз бундан аннээрыз, недир севги, зерӓ Христос верди бизим ичин Кенди ӂаныны. Биз дӓ лӓӓзым верелим ӂанымызы кардашларымыз ичин+.

17Кимдӓ вар дӱннейин варлыы да, гӧрӱп кардашыны йоклукта, китлеер кенди ӱреени, несой вар насыл олсун онда Аллахын севгиси+?

18Ушаӂыкларым! Севелим диил лафлан хем диллӓн, ама ишлӓн хем аслылыклан+.

19Тӓ бундан таныйэрыз, ани биз аслылыктаныз, да бутӱрлӱ Аллахын ӧнӱндӓ ӱреклеримиз усланэр,

20ачан ӱреемиз бизи азарлээр. Зерӓ Аллах таа бӱӱк ӱреемиздӓн да хепсини билер.

21Севгили кардашлар! Еер ӱреемиз бизи азарламарсайды, озаман бизим кыйышмамыз вар Аллахын ӧнӱндӓ+.

22Да не дӓ истейеӂез Ондан, кабледеӂез, зерӓ таманнээрыз Онун сымарламакларыны хем йапэрыз, не О беенер+.

23Онун сымарламасы будур: инаналым Онун Оолуна, Иисус Христоза, хем севелим бири-биримизи, ниӂӓ О сымарлады бизӓ+.

24Ким таманнээр Аллахын сымарламакларыны, о Аллахта, Аллах да онда калэр. Да бунуннан билериз, ани Аллах биздӓ йашээр – Айоз Духлан, Ангысыны О бизӓ верди+.

4

Доору хем йаланӂы дух

4^1Севгили кардашлар! Хербир духу инанмайын, ама денейин духлары, ки гӧрӓсиниз, Аллахтан мы? Зерӓ бу дӱннедӓ чыкты чок йаланӂы пророк+.

2Аллахын Духуну бӧлӓ таныйаӂэныз. Хербир дух, ани ачык кабледер, ки Иисус Христос гӱӱдейлӓн гелди, о Аллахтандыр+.

3Ама хербир дух, ани ачык каблетмеер Иисусу, о диил Аллахтан. Бусой дух антихристин духу, кимин гелмеси ичин ишиттиниз, хем ангысы шинди дӓ булунэр бу дӱннедӓ+.

4Ушаӂыкларым! Сиз Аллахтансыныз да енсединиз йаланӂы пророклары, зерӓ О, Ким сиздӓ булунэр, таа бӱӱк ондан, ким бу дӱннедӓ.

5Ама оннар – дӱннедӓн, онуштан лафедерлӓр дӱннейӂесинӓ, да дӱннӓ оннары сеслеер+.

6Биз – Аллахтаныз. Ким таныйэр Аллахы, о бизи сеслеер. Ама ким диил Аллахтан, о сеслӓмеер бизи. Бундан таныйэрыз аслылык духуну хем йалан духуну+.

Аллах – севги

7Севгили кардашлар! Севелим бири-биримизи, зерӓ севги – Аллахтан. Хепси, ким север, о Аллахтан дуулмуш, да Аллахы таныйэр+.

8Ама ким севмеер, о Аллахы танымады, зерӓ Аллах – севги.

9Аллахын севгиси бизӓ бунуннан гӧстерилди: Аллах дӱннейӓ бириӂик Оолуну йоллады, ки Онун араӂылыыннан биз йашамак еденелим+.

10Бунда гӧрӱлӱр севги: диил, ани биз Аллахы севдик, ама О бизи севди да бириӂик Оолуну йоллады, ки аӂыйаннык курбаны бизим гӱнахларымыз ичин олсун+.

11Севгили кардашлар! Чӱнкӱ Аллах бизи бӧлӓ севди, биз дӓ лӓӓзым бири-биримизи севелим.

12Аллахы бир сыра билӓ кимсей гӧрмеди. Еер севӓрсейдик бири-биримизи, Аллах биздӓ калэр, хем Онун севгиси долулуктан биздӓ олэр+.

13Бунуннан таныйэрыз, ани Аллах биздӓ, биз дӓ Онда, зерӓ О Кенди Духундан бизӓ верди+.

14Биз гӧрдӱк да шаатлык едериз, ани Боба йоллады Оолуну, ки дӱннейин Куртарыӂысы олсун+.

15Ким ачык кабледер, ани Иисус – Аллахын Оолу, онда калэр Аллах, о да Аллахта калэр+.

16Биз аннадык хем инандык севгийи, ангысы Аллахта вар бизим ичин. Аллах – севги, да ким йашээр севгидӓ, о калэр Аллахта, Аллах да онда.

17Севги долулуктан олду биздӓ онуштан, ки даава гӱнӱндӓ кыйышмамыз олсун, зерӓ бу дӱннедӓ биз йашээрыз, ниӂӓ Христос йашээр+.

18Севгидӓ йок корку. Долулуктан севги коолээр коркуйу, зерӓ коркуда вар ӂезаланмак. Коркан адамда йок долулуктан севги.

19Биз севериз /Ону/, зерӓ О бизи ӧнӂӓ севди.

20Ким деер: «Бӓн северим Аллахы», ама кенди кардашындан азетмеер, о бир йаланӂы, зерӓ ким севмеер кардашыны, ангысыны гӧрер, несой вар ниӂӓ севсин Аллахы, ангысыны гӧрмеер+?

21Биздӓ вар бӧлӓ сымарламак Аллахтан: ким север Аллахы, севсин кенди кардашыны да+.

5

Инан Аллахын Оолуна

5^1Херкези, ким инанэр, ани Иисус – Христос, Аллахтан дуулмуш, хем херкези, ким север Бобайы, север Ону, Ангысы Ондан дуулмуш+.

2Бунуннан аннээрыз, ани севериз Аллахын ушакларыны, ачан севериз Аллахы, да таманнээрыз Онун сымарламакларыны+.

3Зерӓ будур Аллахы севмӓк: таманнайалым Онун сымарламакларыны. Онун сымарламаклары диил аар+.

4Зерӓ ким дуулмуш Аллахтан, о бу дӱннейи енсеер. Не енсеер бу дӱннейи, бу бизим инанымыз+.

5Ким енсеер дӱннейи, еер диилсейди о, ким инанэр, ани Иисус – Аллахын Оолу+?

6Иисус Христос Одур, Ангысы гелди суйлан хем каннан[*], диил салт суйлан, ама суйлан хем каннан. Дух шаатлык едер бунун ичин, зерӓ Дух вар аслылык+.

7Зерӓ ӱч шаат вар /гӧктӓ: Боба, Сӧз хем Айоз Дух. Буннар ӱчӱ бирдир. Хем ӱч шаат ердӓ вар/.

8Дух, су хем кан. Буннар ӱчӱ дӓ хеп бир шаатлык едерлӓр.

9Еер кабледӓрсейдик инсан шаатлыыны, Аллахын шаатлыы таа ӱстӱндӱр, зерӓ Аллахын шаатлыы будур, ани шаатлык етти Кенди Оолу ичин+.

10Ким инанэр Аллахын Оолуна, онда вар Аллахын шаатлыы. Ким инанмээр Аллахы, Аллахы йаланӂы йапэр, зерӓ инанмээр Аллахын шаатлыыны, ани Аллах шаатлык етти Кенди Оолу ичин+.

11Шаатлык будур: Аллах баашлады бизӓ дивеч йашамак, да бу йашамак вар Онун Оолунда+.

12Кимдӓ вар Аллахын Оолу, онда вар йашамак; кимдӓ йок Аллахын Оолу, онда йок йашамак.

Дивеч йашамак

13Буннары йаздым сизӓ, ким инанэр Аллахын Оолунун адына, ки билӓсиниз, ани сиздӓ вар дивеч йашамак+.

14Тӓ не кыйышмамыз вар Онун ӧнӱндӓ, ани не дӓ истейеӂез Онун истемесинӓ гӧрӓ, О ишидер бизи+.

15Чӱнкӱ билериз, ани не Ондан истеериз, О бизи ишидер, билелим буну да, ани не истеериз Ондан, кабледеӂез.

16Еер биркимсей гӧрӓрсейди кардашыны, ани йапэр бир гӱнах, ани ӧлӱмӓ гӧтӱрмеер, онун ичин дуа етсин, да Аллах йашамак она вереӂек. Бу олэр оннар ичин, ани ӧлӱмӓ гӧтӱрмейӓн гӱнах йапэр. Вар гӱнах, ани ӧлӱмӓ гӧтӱрер, бунун ичин демеерим, дуа етсин+.

17Хертӱрлӱ кӧтӱлӱк гӱнахтыр, салт ки хепси гӱнахлар ӧлӱмӓ гӧтӱрмеер.

18Биз билериз, ани ким дуулмуш Аллахтан, о гӱнах йапмээр. Ким дуулмуш Аллахтан, кендини коруйэр, да кӧтӱ олан она докунамээр+.

19Билериз, ани биз Аллахтаныз, ама бӱтӱн дӱннӓ кӧтӱ оланын заплыында+.

20Да билериз, ани Аллахын Оолу гелди, ки акыл бизӓ версин, таныйалым Хакына Оланы. Биз булунэрыз Хакына Оланда, Онун Оолунда, Иисус Христозда. Будур – хакына Аллах хем дивеч йашамак+.

21Ушаӂыкларым! Корунун идоллардан. /Амин./+

* 5:6 Иисус Христос суйлан ваатиз оларак изметчилиинӓ башлады хем ставрозда каныны акыдарак инсаны куртарды.

+ 1:1 Лука 24:39, Иоан 1:14, Иоан 20:27, 2 Петринин 1:16

+ 1:2 Иоан 1:4, Иоан 5:26, Иоан 11:25, 1 Иоанын 5:11, Иоан 15:27, Иоан 1:1, Иоан 1:18

+ 1:3 Иоан 17:21, 1 Коринфлилерӓ 1:9
+ 1:4 Иоан 15:11
+ 1:5 Иоан 1:4, Иоан 8:12, Иаковун 1:17
+ 1:6 Иоан 12:35, 2 Коринфлилерӓ 6:16
+ 1:7 Ефеслилерӓ 1:7, Чыфытлара 9:14
+ 1:8 Иаковун 3:2, Ромалылара 3:23
+ 1:10 1 Иоанын 5:10, Иоан 5:38, Иоан 8:37

+ 2:1 Иоан 14:26, Ромалылара 8:34, Чыфытлара 7:25

+ 2:2 Иоан 1:29, Иоан 11:52, 1 Иоанын 4:10, Ромалылара 3:25-26

+ 2:3 Иоан 14:15, Иоан 15:10, 1 Иоанын 5:3
+ 2:4 Тита 1:16
+ 2:5 1 Иоанын 4:12
+ 2:7 Иоан 13:34, 2 Иоанын 1:5

+ 2:8 Иоан 13:34, Иоан 1:9, Иоан 8:12, Ромалылара 13:12, Ефеслилерӓ 5:8, 1 Салониклилерӓ 5:5

+ 2:9 1 Иоанын 4:20
+ 2:10 Иоан 11:10
+ 2:12 Йаптыклар 10:43, Йаптыклар 13:38
+ 2:13 Ефеслилерӓ 6:11, Иоан 14:7
+ 2:15 Иаковун 4:4
+ 2:17 1 Коринфлилерӓ 7:31

+ 2:18 Матфей 24:5, 1 Иоанын 4:3, 2 Иоанын 1:7, 1 Тимофейӓ 4:1, 2 Тимофейӓ 3:1

+ 2:19 Йаптыклар 20:30, 1 Коринфлилерӓ 11:19

+ 2:20 Иоан 14:26, Иоан 16:13, 1 Коринфлилерӓ 2:10

+ 2:22 1 Иоанын 4:3
+ 2:23 Матфей 10:33
+ 2:24 1 Иоанын 3:11

+ 2:26 Марк 13:5, 1 Иоанын 3:7, Колослулара 2:8, 2 Салониклилерӓ 2:3

+ 2:27 Чыфытлара 8:11
+ 2:28 1 Иоанын 3:2, 1 Салониклилерӓ 2:19
+ 2:29 Матфей 6:1, 3 Иоанын 1:11

+ 3:1 Иоан 3:16, Ромалылара 5:8, Ефеслилерӓ 2:4, Матфей 5:9, Иоан 1:12, 1 Иоанын 5:1, Ромалылара 8:14, Иоан 16:3, Иоан 17:25

+ 3:2 Ромалылара 8:15-16, Галатийалылара 3:26, Ефеслилерӓ 1:5, Ромалылара 8:29, 2 Коринфлилерӓ 3:18, Филиплилерӓ 3:21, 1 Коринфлилерӓ 13:12, Апокалипсис 22:4

+ 3:3 2 Коринфлилерӓ 7:1

+ 3:5 Иоан 1:29, Чыфытлара 9:26, 1 Петринин 2:22, 2 Коринфлилерӓ 5:21, Чыфытлара 4:15

+ 3:6 3 Иоанын 1:11

+ 3:7 Марк 13:5, 1 Иоанын 2:26, Колослулара 2:8, 2 Салониклилерӓ 2:3

+ 3:8 Иоан 8:44, Чыфытлара 2:14
+ 3:9 1 Иоанын 5:18
+ 3:10 1 Иоанын 4:8, 1 Иоанын 4:20

+ 3:11 Иоан 13:34, 1 Иоанын 1:5, 1 Иоанын 2:24, 2 Иоанын 1:5

+ 3:12 Иоан 8:44, Йарадылыш 4:3-8, Иуданын 1:11, Чыфытлара 11:4

+ 3:13 Марк 13:13, Иоан 7:7, Иоан 15:18
+ 3:14 Иоан 5:24
+ 3:15 Матфей 5:22, Апокалипсис 21:8
+ 3:16 Иоан 10:11, Иоан 15:13
+ 3:17 Иаковун 2:15-16
+ 3:18 Иаковун 1:22, Ромалылара 2:13
+ 3:21 1 Иоанын 2:28
+ 3:22 Матфей 7:7-8, Иоан 14:13-14
+ 3:23 Иоан 6:29

+ 3:24 Иоан 6:56, Иоан 15:4-5, Ромалылара 8:9, Ромалылара 8:16

+ 4:1 1 Коринфлилерӓ 14:29, 1 Салониклилерӓ 5:20-21, Апокалипсис 2:2, Матфей 7:15, Марк 13:22, 2 Петринин 2:1

+ 4:2 Иоан 1:14, 1 Тимофейӓ 3:16, Чыфытлара 2:14, 1 Коринфлилерӓ 12:3

+ 4:3 1 Иоанын 2:18, 1 Иоанын 2:22, 2 Иоанын 1:7

+ 4:5 Иоан 3:31, Иоан 8:23, Иоан 15:19
+ 4:6 Иоан 18:37, Иоан 14:17, 1 Тимофейӓ 4:1
+ 4:7 1 Коринфлилерӓ 13, 1 Иоанын 3:10-11
+ 4:9 Иоан 3:16

+ 4:10 Иоан 1:29, 1 Иоанын 4:10, Иоан 3:16, Ромалылара 5:8

+ 4:12 Иоан 1:18, 1 Тимофейӓ 6:16, 1 Иоанын 2:5

+ 4:13 1 Иоанын 3:24
+ 4:14 Иоан 3:17
+ 4:15 Матфей 14:33, 1 Иоанын 5:5
+ 4:17 1 Иоанын 2:28, 1 Иоанын 3:21
+ 4:20 1 Иоанын 2:9, 1 Иоанын 3:10

+ 4:21 Матфей 19:19, Матфей 22:39, Марк 12:31

+ 5:1 Иоан 1:12

+ 5:2 1 Иоанын 2:5, 1 Иоанын 3:24, 1 Иоанын 4:13

+ 5:3 Иоан 14:15, 2 Иоанын 1:6, Матфей 11:30
+ 5:4 Иоан 16:33, Ефеслилерӓ 6:16
+ 5:5 Матфей 14:33, 1 Иоанын 4:15
+ 5:6 Иоан 14:17, Иоан 15:26
+ 5:9 Иоан 5:36
+ 5:10 1 Иоанын 1:10, Матфей 3:17

+ 5:11 Иоан 1:4, Иоан 5:26, Иоан 11:25, 1 Иоанын 1:2

+ 5:13 Иоан 20:31

+ 5:14 Матфей 7:7-8, Иоан 14:13-14, 1 Иоанын 3:22

+ 5:16 Матфей 12:31-32, Марк 3:29, Чыфытлара 6:4-6, Чыфытлара 10:26

+ 5:18 1 Иоанын 3:9
+ 5:19 Лука 4:6, Галатийалылара 1:4
+ 5:20 Иоан 1:1, Иоан 20:28

+ 5:21 1 Коринфлилерӓ 10:7, 1 Коринфлилерӓ 10:14

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: 1 Иоанын

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- 1 Иоанын

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары